Αρχική Σχολή Γονέων Γιατί δε θέλει το παιδί μου να πάει σχολείο;

Γιατί δε θέλει το παιδί μου να πάει σχολείο;

Είναι Δευτέρα πρωί και η ατμόσφαιρα στο σπίτι την ώρα του πρωινού εγερτηρίου είναι πραγματικά απελπιστική. Αντί  το παιδί να σηκωθεί και να αρχίσει να ετοιμάζεται για το σχολείο, κουκουλώνεται ακόμα περισσότερο, ξεσπά σε κλάματα και να σας εκλιπαρεί να μην τον στείλετε στο σχολείο. Παραπονιέται ότι πονάει το κεφάλι του, η κοιλιά του, νιώθει ζαλάδα, τάση για εμετό και πραγματικό πανικό όταν το απειλείτε ότι θα πάει με το ζόρι στο σχολείο… Είναι άρρωστο ή προσποιείται για να γλιτώσει το σχολείο; Η πρώτη σας αντίδραση φυσικά είναι να ανησυχήσετε. Κοιτάτε τα συμπτώματα και συμβουλεύεστε τον παιδίατρο. Τι γίνεται όμως όταν ο γιατρός σάς διαβεβαιώνει ότι το παιδί είναι υγιέστατο αλλά τα συμπτώματα επιμένουν; Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ως δια μαγείας τα συμπτώματα εξαφανίζονται μόλις το παιδί καταλάβει ότι θα μείνει στο σπίτι. Όχι, το παιδί σας δεν υποφέρει από κάποια σοβαρή σωματική ασθένεια, αλλά πάσχει από σχολική φοβία, την πιο γνωστή και πονηρή αιτία απουσιών, αφού παρουσιάζει συμπτώματα που δύσκολα επαληθεύονται.
Η είσοδος στο σχολείο
Για μερικά παιδιά η είσοδος στο σχολείο είναι ένα γεγονός γεμάτο δυσκολίες, γιατί αντιπροσωπεύει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στον τρόπο ζωής τους.  Για τα περισσότερα παιδιά, η φοίτηση στο σχολείο αποτελεί την πρώτη τους εμπειρία παρατεταμένης απομάκρυνσης από τις γνώριμες και βολικές συνήθειες του σπιτιού και ενός τρόπου ζωής γεμάτο παιχνίδι και οικογενειακή θαλπωρή. Η μετάβαση στις νέες απαιτήσεις, η πειθαρχία στους αυστηρούς κανόνες και η κοπιαστική μάθηση της σχολικής ζωής είναι μία αγχογόνος και πρωτόγνωρη διαδικασία για πολλά παιδιά.
Η σχολική ζωή προβάλλει στο παιδί απαιτήσεις συγκέντρωσης προσοχής, ικανότητας να κάθεται ήσυχο, να υπακούει και να πειθαρχεί στους σχολικούς κανόνες, να είναι εργατικό και να καταβάλει προσπάθεια εκτέλεσης των σχολικών καθηκόντων, να συναναστρέφεται με παιδιά που μπορεί να μην έχουν τις ίδιες απόψεις και ιδέες με το ίδιο ακόμα και να κάνει χρήση της τουαλέτας σε έναν λιγότερο ιδιωτικό χώρο από αυτόν τους σπιτιού.
Αυτές οι απαιτήσεις μπορεί να είναι θέμα ρουτίνας ή και πρόκλησης για κάποια παιδιά, ενώ για άλλα να μπορεί να αποτελούν πραγματικό «Γολγοθά». Ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία, την προσωπικότητα, το εξελικτικό ιστορικό ανάπτυξης και το οικογενειακό περιβάλλον κάθε παιδιού οι δυσκολίες προσαρμογής στις νέες συνθήκες του σχολικού περιβάλλοντος ποικίλλουν από την περιστασιακή απροθυμία του παιδιού να πάει στο σχολείο έως την ανυποχώρητη και μερικές φορές γεμάτη πανικό άρνησή του να συνεχίσει να πηγαίνει σχολείο.

Σχολική φοβία
Τα περισσότερα παιδιά κατορθώνουν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν χωρίς να φτάσουν στο σημείο να αρνούνται επίμονα να πάνε στο σχολείο.  Όταν μιλάμε όμως για σχολική φοβία, εννοούμε την εκδήλωση ενός έντονου, παράλογου φόβου σχετικά με κάποιες πτυχές της σχολικής ζωής. Αυτό που χαρακτηρίζει τις αντιδράσεις φοβίας είναι ότι η έντασή τους είναι δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με την πραγματική αγχογόνο κατάσταση.

  • Συχνότητα και συμπτώματα
    Η σχολική φοβία μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία και, σύμφωνα με έρευνες, είναι συχνότερη στην Β’ τάξη του Δημοτικού και περισσότερο έκδηλη σε κορίτσια από ό,τι σε αγόρια, ενώ χαρακτηρίζεται από:
  • παρατεταμένο άγχος και επίμονη ανησυχία
  • συστηματική άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο
  • απροσδιόριστα παράπονα του παιδιού σχετικά με το σχολείο, τους συμμαθητές και το δάσκαλό του
  • νευρικότητα, ευερεθιστότητα και έντονο θυμό ή κλάμα την ώρα που ετοιμάζεται για το σχολείο, που επιδεινώνονται τη στιγμή της αναχώρησης ή της άφιξης στην αυλή του σχολείου
  • ψυχοσωματικές διαταραχές, όπως πονοκέφαλοι, εμετός, κοιλιακοί πόνοι κ.α., οι οποίες υποχωρούν συνήθως το Σαββατοκύριακο και  τις αργίες και δεν οφείλονται σε οργανικά αίτια
  • δυσκολία του παιδιού να αποκοιμηθεί το βράδυ ή διαταραγμένος ύπνος κατά τη διάρκεια της νύχτας
  • δυσκολίες στο φαγητό

Η εικόνα του παιδιού
Ένα παιδί που υποφέρει από σχολική φοβία είναι συνήθως ντροπαλό, ιδιαίτερα ευαίσθητο και συνεσταλμένο, με δυσκολία προσαρμογής και αποδοχής μεταβατικών καταστάσεων και αλλαγών. Ωστόσο, αυτό δεν είναι πάντα ο κανόνας. Ακόμα και εξωστρεφή και ανεξάρτητα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν σχολική φοβία, όπως και εκείνα που είναι γενικά αγχώδη.

Το σχολειο-φοβικό παιδί θα αναφέρει ως λογικοφανείς δικαιολογίες της άρνησής του:
φόβο μήπως πάθει ο γονιός πάθει κάτι κακό όσο λείπει στο σχολείο
φόβο γελοιοποίησης, λεκτικής ή σωματικής επίθεσης από συμμαθητές του
φόβο σχολικής αποτυχίας
φόβο απέναντι στην αυστηρότητα του δασκάλου

Αιτίες εκδήλωσης σχολικής φοβίας
Στην πραγματικότητα μία πολύ σημαντική αιτία είναι το μόνιμο άγχος αποχωρισμού και η προσκόλληση κυρίως στο πρόσωπο της μητέρας. Η δημιουργία ισχυρού συναισθηματικού δεσμού μαζί της έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση έντονου άγχους, όταν το παιδί καλείται να απομακρυνθεί απ’ την προστατευτική αγκαλιά της και να εμπλακεί σε νέες δραστηριότητες έξω από την οικογένεια. Άλλες αιτίες είναι η δυσλειτουργική δομή της οικογένειας και η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των μελών της, η υπερπροστατευτικότητα της μητέρας και η ταυτόχρονη παθητικότητα του πατέρα, καθώς και η σύνδεση, από την πλευρά του παιδιού, του σχολείου με κάποια δυσάρεστη εμπειρία που ενεργοποίησε το φόβο του, όπως η αλλαγή σχολείου, η ασθένεια ή ο θάνατος ενός γονέα, η αρρώστια, ατύχημα ή νοσηλεία του παιδιού που το ανάγκασε να παραμείνει αρκετό καιρό στο σπίτι.

Ο ρόλος των γονέων
Όλοι σχεδόν οι γονείς έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με την περιστασιακή απροθυμία τους παιδιού τους να πάει στο σχολείο χωρίς όμως τελικά να δημιουργηθεί πρόβλημα. Εξάλλου το 80% των παιδιών παρουσιάζει κάποια στιγμή δυσκολία να προσαρμοστεί στο σχολείο.  Όταν όμως βλέπετε το παιδί να νιώθει πραγματικό πανικό και να βιώνει ένα σωματικό και ψυχικό μαρτύριο αγχώδους κρίσης, είναι φυσικό τα συναισθήματά σας να αλλάζουν μεταξύ του θυμού για την ανταρσία του παιδιού σας και της έντονης λύπης για την ολοφάνερη δυστυχία του. Προσπαθήστε ωστόσο να μην αντιδράσετε σπασμωδικά, με φωνές, μαλώματα ή τιμωρίες και να μην χάσετε την ψυχραιμία σας. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να επιδεινώσετε την κατάσταση. Η καλύτερη λύση, αφού διαβεβαιωθείτε από κάποιον γιατρό ότι δεν συντρέχει λόγος υγείας, είναι να προβείτε σε μια διακριτική διερεύνηση της ζωής του παιδιού σας στο σχολείο και να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό ψυχολόγο για να σας ενημερώσει αρχικά για τη δυσκολία που αντιμετωπίζετε, να αναλύσει τα συμπτώματα και να εντοπίσει την πηγή της, ώστε να βοηθήσει στην εξομάλυνση της κατάστασης. Η δική σας στάση είναι αυτή που θα παίξει κύριο ρόλο ώστε η παρέμβαση να είναι γρήγορη και αποτελεσματική.

Συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη
Η σχολική φοβία αποτελεί ένα σύνδρομο πολύπλοκο και πολυπαραγοντικό. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και απαιτείται εξειδικευμένη ανάλυση των παραγόντων που την έχουν προκαλέσει. Η αναζήτηση βοήθειας από ειδικό ψυχολόγο και η συνεργασία του οικογενειακού με το σχολικό περιβάλλον κρίνεται απαραίτητη. Ο ειδικός εστιάζοντας την προσοχή του στη μείωση του άγχους και των φοβικών συμπτωμάτων που βασανίζουν το παιδί θα προσπαθήσει να το ενισχύσει θετικά και να προετοιμάσει τη σταδιακή επάνοδό του στο σχολείο. Παράλληλα, θα στηρίξει και θα ενθαρρύνει τους γονείς στην διατήρηση μιας σταθερής στάσης, ενισχύοντας την κατανόηση, την υπομονή και την επιμονή τους, ώστε η προσπάθειά τους να έχει αποτέλεσμα και η προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο να γίνει ομαλά.

Από την Έλενα Καβροχωριανού
Ψυχολόγος – Ψυχοδραματίστρια, εκ. Εκπαιδεύτρια Ψυχοδράματος


Επικοινωνήστε μαζί μας:

Μύλων 75 104 41 Αθήνα
+30 210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.com.cy

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.com.cy

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.