Αρχική Γωνιά του μαθητή Μήπως ήρθε η ώρα οι εκπαιδευτικοί να ενδιαφερθούν και για τη συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών;

Μήπως ήρθε η ώρα οι εκπαιδευτικοί να ενδιαφερθούν και για τη συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών;

Για αρκετά χρόνια η νοημοσύνη σχετιζόταν με τον παραδοσιακό ορισμό της ευφυίας και μετριόταν με έναν συγκεκριμένο τρόπο, το γνωστό σε όλους μας δείκτη νοημοσύνης (IQ, Ιntelligence Quotient). Τα τελευταία χρόνια η συζήτηση σχετικά με ένα «νέο» είδος νοημοσύνης όλο και διευρύνεται. Ο λόγος για την συναισθηματική νοημοσύνη, το EQ (Εmotional Intelligence), σύμφωνα με την οποία τα συναισθήματα τόσο απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό, όσο και απέναντι στους άλλους διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μας. Πρόκειται για ένα καίριο πεδίο ικανοτήτων με πολυσήμαντο ρόλο στη ζωή που επηρεάζουν τις προσωπικές, οικογενειακές και επαγγελματικές μας σχέσεις.

Οι ρίζες της συναισθηματικής νοημοσύνης ανάγονται στην έννοια της «κοινωνικής νοημοσύνης» στην οποία αναφέρθηκε ο Thorndike το 1920, σύμφωνα με τον οποίο η κοινωνική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να αντιλαμβάνεται κάποιος τις εσωτερικές καταστάσεις των άλλων, τα κίνητρα και τις συμπεριφορές τους και να κάνει τις βέλτιστες ενέργειες (Mayer & Salovey, 1990). Αργότερα ο ψυχολόγος Howard Gardner το 1983, πρότεινε τη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι η νοημοσύνη περιλαμβάνει πολλές μορφές. Η θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης τελικά αποτυπώθηκε και έγινε ευρέως γνωστή από τον Daniel Goleman, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ με τις πρωτοποριακές του έρευνες για τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη συμπεριφορά. Η θεωρία αποτελεί μια σύνθεση των πρόσφατων νευροεπιστημονικών ανακαλύψεων γύρω από τα συναισθήματα και αναδεικνύει τους παράγοντες που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ευημερία και ευτυχία των ατόμων. Οι παράγοντες - η αυτοεπίγνωση, ο έλεγχος των παρορμήσεων, η επιμονή, ο ζήλος και η αυτοενεργοποίηση, η ενσυναίσθηση και η κοινωνική προσαρμοστικότητα, ο αλτρουισμός και η συμπόνια - συγκροτούν, σύμφωνα με τον γνωστό ψυχολόγο, ένα εντελώς διαφορετικό είδος ευφυΐας.

Το πιο σημαντικό, είναι ότι η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να διδαχθεί και μάλιστα από πολύ μικρή ηλικία. Σημαντικές συναισθηματικές ικανότητες μπορούν να διδαχθούν και να βελτιωθούν στα παιδιά, αν βέβαια μπούμε στον κόπο να τις αναγνωρίσουμε και να τις εξελίξουμε. Στη σύγχρονη κυπριακή εκπαίδευση η προτεραιότητα τίθεται στο δείκτη IQ που αφορά στο αριθμητικό, γνωστικό κομμάτι με την απόκτηση ακαδημαϊκών δεξιοτήτων. Είναι δεδομένο πως η σημασία στην καλλιέργεια του δείκτη EQ, ο οποίος σχετίζεται με τα συναισθήματα είναι ελάχιστη ή/και μηδενική καθώς ανεβαίνουμε βαθμίδες. Αναμφισβήτητα, η συναισθηματική αγραμματοσύνη των παιδιών αποτελεί μια μειονεξία η οποία θα πρέπει να μας ανησυχήσει. Εξάλλου, η μάθηση δε λαμβάνει χώρα ανεξάρτητα από τα συναισθήματα του παιδιού, η αδυναμία επικοινωνίας και η κακή συναισθηματική κατάσταση οδηγούν σε κακά μαθησιακά αποτελέσματα. Σύμφωνα με έρευνες, το θετικό κλίμα και τα συναισθήματα των μαθητών επηρεάζουν σημαντικά τη μάθησή τους (Zembylas, 2002).

Σήμερα η ανάγκη να αποκτήσουν οι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί την ευκαιρία να δαπανούν περισσότερο στο να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν τις κοινωνικές και συναισθηματικές τους δεξιότητες κρίνεται μεγάλη. Αυτό ενισχύει την ανάγκη πραγματοποίησης βιωματικών προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών που αφορούν στις διδακτικές πρακτικές ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης των μαθητών. Σημαντική προσέγγιση είναι η εξάσκηση με τη μέθοδο της μετα - στιγμής, η οποία βοηθά μαθητές και εκπαιδευτικούς να διαχειριστούν έντονα συναισθήματα, έτσι ώστε να πάρουν τις καλύτερες αποφάσεις για τους ίδιους και την κοινότητά τους.

Η ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο πρόληψης αλλά και αντιμετώπισης σε φαινόμενα που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή εκπαίδευση, φαινόμενα εθνικού ρατσισμού, έμφυλων διακρίσεων και εκφοβισμού. Ήδη σε ορισμένες χώρες έχουν εφαρμοστεί προγράμματα, με στόχο τη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων των μαθητών και την καλλιέργεια της ιδέας ότι μπορούμε με αυτό που σκεφτόμαστε να αλλάξουμε τον τρόπο που νιώθουμε. Αν θέλουμε οι αυριανοί πολίτες του μέλλοντος να διαχειρίζονται τις σχέσεις τους αρμονικά σε μια ειρηνική κοινωνία, τότε οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να σπαταλούν λιγότερο χρόνο για να κατατάσσουν βαθμολογικά τα παιδιά και περισσότερο στην συναισθηματική τους ενδυνάμωση ώστε να διαπρέψουν στην κοινωνική σφαίρα, και να οικοδομήσουν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Για να μπορέσουν οι μαθητές μας να είναι ευτυχισμένοι ανεξάρτητα με το τι θα συμβεί στη ζωή τους χρειάζεται όπως εγκύψουμε στα πραγματικά προβλήματα, στη βάση σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων που δίνουν χώρο στο συναίσθημα και στη διαχείρισή του. Η άσκηση σε συναισθηματικές και κοινωνικές δεξιότητες για την απόκτηση αυτοεπίγνωσης, την αναγνώριση, έκφραση και τον χειρισμό συναισθημάτων είναι η λύση για ένα ευτυχισμένο σχολείο.

Πετρούλα Αντωνίου

BA, MA, PhD Θεωρία της Παιδείας/ Αναλυτικά Προγράμματα


Επικοινωνήστε μαζί μας:

Μύλων 75 104 41 Αθήνα
+30 210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.com.cy

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.com.cy

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.