Πατρίδα του παιδιού είναι εκεί που γεννιέται και όχι η χώρα που διέμεναν οι γονείς – Τι ισχύει βάσει του Δικαστηρίου της ΕΕ

Η άρνηση της μητέρας να επιστρέψει μαζί με το παιδί της σε αυτό το κράτος μέλος στο οποίο διέμενε μαζί με τον πατέρα του παιδιού πριν από τη γέννησή του, δεν συνιστά «παράνομη μετακίνηση ή κατακράτηση» του παιδιού, σύμφωνα με σημερινή απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ.

Συγκεκριμένη περίπτωση

Το Δικαστήριο κρίνοντας επί υποθέσεως άρνησης μιας μητέρας να επιστρέψει από την Ελλάδα (όπου γέννησε) στην Ιταλία, όπου κατοικούσε προηγουμένως με το σύζυγό της δεν συνιστά παράνομη μετακίνηση ή κατακράτηση. Το ΔΕΕ έκρινε ότι η προ της γέννησης συνήθης κατοικία των γονέων δεν συνιστά και συνήθη κατοικία του τέκνου.

Διαμονή

Το ΔΕΕ επισημαίνει ότι η έννοια της «συνήθους διαμονής» πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού. Σε κάθε περίπτωση, το δικαίωμα του παιδιού να διατηρεί προσωπικές σχέσεις και να έχει άμεση επαφή με αμφότερους τους γονείς του δεν επιβάλλει την αναχώρηση του παιδιού με προορισμό το κράτος μέλος εντός του οποίου βρισκόταν ο τόπος διαμονής των γονέων αυτών πριν από τη γέννησή του. Πράγματι, το θεμελιώδες δικαίωμα αυτό μπορεί να διασφαλισθεί στο πλαίσιο διαδικασίας αφορώσας επί της ουσίας το δικαίωμα επιμέλειας, κατά την οποία θα είναι δυνατή η εκ νέου εκτίμηση του ζητήματος της επιμέλειας και, ενδεχομένως, η αναγνώριση δικαιωμάτων επικοινωνίας. Υπό αυτήν την έννοια, η αδυναμία κινήσεως διαδικασίας επιστροφής στην υπόθεση της κύριας δίκης δεν θίγει τη δυνατότητα του πατέρα να προβάλει λυσιτελώς τα δικαιώματά του επί του παιδιού στο πλαίσιο διαδικασίας αφορώσας επί της ουσίας το ζήτημα της γονικής μέριμνας.

Ιστορικό του ΔΕΕ

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το ιστορικό που το ΔΕΕ έδωσε στη δημοσιότητα, το 2013 ο Ιταλός υπήκοος παντρεύτηκε την Ελληνίδα υπήκοο. Η κοινή συνήθης κατοικία τους βρισκόταν στην Ιταλία. Κατά τον όγδοο μήνα εγκυμοσύνης της, αποφάσισαν από κοινού να επιστρέψει η Ελληνίδα στην Ελλάδα προκειμένου να γεννήσει με τη βοήθεια της οικογένειας της και στη συνέχεια να επανέλθει στην Ιταλία.

Υπόθεση Ιταλού πατέρα

Στις 3 Φεβρουαρίου 2016, το παιδί τους γεννήθηκε στην Ελλάδα και θα παρέμενε εκεί με συμφωνία του Ιταλού πατέρα έως και το Μάιο του ίδιου έτους. Ωστόσο, ένα μήνα αργότερα η μητέρα αποφάσισε μονομερώς να παραμείνει στην Ελλάδα με το παιδί τους.

Στις 20 Ιουλίου 2016, ο Ιταλός πατέρας κίνησε διαδικασία εκδόσεως διαζυγίου ενώπιον του Tribunale ordinario di Ancona (πρωτοδικείου Ανκόνας, Ιταλία) και ζήτησε μεταξύ άλλων την αποκλειστική επιμέλεια του παιδιού. Με απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2016, το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι παρέλκει η απόφανση επί των αιτημάτων που αφορούσαν τη γονική μέριμνα του παιδιού, διότι αυτό διαμένει, από της γεννήσεώς του, σε κράτος μέλος διαφορετικό της Ιταλίας. Στις 23 Φεβρουαρίου 2017, εκδόθηκε το διαζύγιο.

Εκ παραλλήλου με τη διαδικασία ενώπιον των ιταλικών δικαστηρίων, ο Ιταλός υπέβαλε, στις 20 Οκτωβρίου 2016, αίτηση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Ελλάδα) προκειμένου αυτό να διατάξει την επιστροφή του παιδιού. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών ζητά από το ΔΕΕ την ερμηνεία του όρου “συνήθης διαμονή”, κατά την έννοια του κανονισμού 2201/2003 για την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε διαφορές γονικής μέριμνας (Βρυξέλλες). Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, μολονότι, βεβαίως, το παιδί δεν «μετακινήθηκε», κατά την έννοια του κανονισμού Βρυξέλλες ή της Συμβάσεως της Χάγη του 1980, από ένα κράτος μέλος σε άλλο, εντούτοις κατακρατήθηκε παρανόμως από τη μητέρα του στην Ελλάδα, χωρίς ο πατέρας να έχει συναινέσει στον καθορισμό του κράτους μέλους αυτού ως τόπου συνήθους διαμονής του παιδιού.