PISA: Γιατί οι Κύπριοι μαθητές δεν τα πάνε καλά στο σχολείο;

Όπως έδειξαν τα στοιχεία του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ, οι Κύπριοι μαθητές βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις των επιδόσεων, ιδίως αναφορικά με την ανάγνωση και την κατανόηση κειμένου.

Γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό και τι ρόλο παίζουν οι κοινωνικές και πολιτισμικές επιρροές των παιδιών;

Αξιοποιώντας δεδομένα από ερωτηματολόγια μαθητή/μαθήτριας και από ερωτηματολόγια σχολείου, διερευνήθηκαν συγκεκριμένοι παράγοντες που πιθανόν να σχετίζονται με την επίδοση των μαθητών/τριών στην Κατανόηση Κειμένου και οι οποίοι αφορούν στο υπόβαθρο των μαθητών/τριών, το σχολικό κλίμα και την ποιότητα της ζωής τους.

Ανάμεσα σε άλλα, η διερεύνηση αυτή κατέδειξε τα ακόλουθα:

Ως προς το υπόβαθρο των μαθητών/τριών

Το κοινωνικοοικονομικό υόβαθρο μπορεί να ερμηνεύσει τη διαφοροποίηση της επίδοσης των μαθητών/τριών, παρόλο που αυτό συμβαίνει σε μικρότερο βαθμό στην Κύπρο σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.

Το 2018, το ποσοστό των Κυπρίων «ανθεκτικών[1]» μαθητών/τριών αυξήθηκε στο 12,8% (2012: 1,9%, 2015: 10,1%), με το αντίστοιχο ποσοστό στις χώρες της ΕΕ να βρίσκεται στο 11% (2012: 5,9%, 2015: 27,1%).

Ως προς το σχολικό κλίμα

Οι μαθητές/μαθήτριες οι οποίοι/ες αναφέρουν ότι είτε είναι θύματα σχολικού εκφοβισμού, είτε φοιτούν σε τάξεις στις οποίες υπάρχει μόνιμο πρόβλημα πειθαρχίας, είτε απουσιάζουν αδικαιολόγητα από μαθήματα, παρουσιάζουν χαμηλότερη επίδοση από τους/τις υπόλοιπους/ες μαθητές/μαθήτριες.

Στην Κύπρο περίπου ένας/μία στους/στις τρεις μαθητές/μαθήτριες (34%) αναφέρει ότι υπήρξε θύμα σχολικού εκφοβισμού τουλάχιστον μερικές φορές κατά τη διάρκεια ενός μήνα (EE: 24%). Το ποσοστό των μαθητών/τριών αυτών στην Κύπρο αυξήθηκε κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες από το 2015 στο 2018, με την αύξηση αυτή να είναι η μεγαλύτερη από όλες τις συμμετέχουσες χώρες (ΕΕ: 4,6%).

Ο ενθουσιασμός των εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία, η στήριξη που δέχονται οι μαθητές/μαθήτριες από τους εκπαιδευτικούς τους, αλλά και η συνεργασία ανάμεσα στους μαθητές/μαθήτριες και η ανάπτυξη του αισθήματος του ανήκειν στο σχολείο αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένη επίδοση τόσο στην Κύπρο όσο και σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες.

 Ως προς την ποιότητα της ζωής των μαθητών/τριών

Το πόσο ικανοποιημένοι νιώθουν οι μαθητές/μαθήτριες από τη ζωή τους φάνηκε να σχετίζεται με την επίδοσή τους, αφού όσοι/ες δήλωσαν «μέτρια ικανοποιημένοι/ες» με τη ζωή τους είχαν υψηλότερη επίδοση από τους υπόλοιπους συμμαθητές/συμμαθήτριές τους.

Το ΥΠΠΑΝ θα αξιοποιήσει τα δεδομένα που προέκυψαν από την έρευνα PISA 2018 στοχευμένα, με στόχο τη βελτίωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Συγκεκριμένα, θα μελετηθούν σε βάθος τόσο τα αποτελέσματα, όσο και τα πλούσια δεδομένα της έρευνας για καταγραφή σχετικών απόψεων και εισηγήσεων, οι οποίες θα αξιοποιηθούν στη συνέχεια για τη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων και δράσεων.

Λίγα λόγια για το πρόγραμμα PISA

Το Πρόγραμμα PISA διοργανώνεται από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και στοχεύει στην αξιολόγηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων των χωρών που συμμετέχουν σε αυτό.

Αποτελεί μία από τις πλέον σημαντικές έρευνες στον χώρο της εκπαίδευσης και υλοποιείται σε τριετείς κύκλους από το 2000. Επικεντρώνεται στην αξιολόγηση του γραμματισμού δεκαπεντάχρονων μαθητών/τριών σε τρία διαφορετικά γνωστικά πεδία: την Κατανόηση Κειμένου, τα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες.

Σε κάθε κύκλο υλοποίησης του Προγράμματος, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε ένα από τα τρία γνωστικά πεδία.

Στην έρευνα PISA 2018, στην οποία συμμετείχαν συνολικά 79 χώρες και οικονομίες, το υπό έμφαση γνωστικό πεδίο ήταν η Κατανόηση Κειμένου.

Την υλοποίηση της έρευνας PISA 2018 στην Κύπρο ανέλαβε -εκ μέρους του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΠΑΝ)- το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Η συλλογή των δεδομένων στην Πιλοτική Φάση πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο Μαρτίου-Απριλίου 2017 με τη συμμετοχή 1411 μαθητών/τριών από 31 δημόσια και ιδιωτικά σχολεία.

Η Κύρια Φάση πραγματοποιήθηκε κατά την αντίστοιχη περίοδο του 2018 (Μάρτιο-Μάιο) με τη συμμετοχή 5503 δεκαπεντάχρονων μαθητών/τριών από 92 δημόσια και ιδιωτικά σχολεία.