Συμβουλές για να ξεπεράσετε το συναισθηματικό φορτίο ενός διαζυγίου

Η συναισθηματική αναστάτωση στις ζωές των ατόμων μιας οικογένειας από το διαζύγιο ή τη διάσταση μεταξύ των συζύγων είναι αναπόφευκτη. Η αναστάτωση ίσως να προκύπτει από δυσκολίες που εμφανίζονται σε διάφορους τομείς της ζωής. Έτσι, ίσως να είναι:

Οικονομική, καθώς το κόστος ενός διαζυγίου είναι ψηλό ενώ ο διαχωρισμός ενός νοικοκυριού σε δύο επίσης πολυδάπανος.

Επαγγελματική, καθώς τα άτομα που βιώνουν το διαζύγιο δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν στην εργασία τους, ενώ η ανάγκη τα άτομα να παρίστανται στα διαδικαστικά ενός διαζυγίου μπορεί να απαιτεί απουσίες από τη δουλειά.

Πρακτική, καθώς οι καθημερινές υποχρεώσεις για το σπίτι ή τα παιδιά δεν μοιράζονται πλέον στα δύο.

Συναισθηματική, καθώς αρκετοί άνθρωποι όταν χωρίζουν, παρουσιάζουν για κάποιο χρόνο συμπτώματα θλίψης ή κατάθλιψης, θυμού ή κόπωσης.

Η κλινική ψυχολόγος Μαρία Θεοφιλίδου BA, MA, MSW, δίνει μερικές ιδέες που ίσως βοηθήσουν στον περιορισμό των συναισθηματικών επιπτώσεων που μπορεί να εμφανιστούν μετά από ένα διαζύγιο:

• Ένα διαζύγιο είναι μια μεγάλη αλλαγή στις συνθήκες και περιστάσεις της ζωής των ατόμων. Έτσι, θα πρέπει να γίνει αποδεκτό ότι θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για την ομαλή προσαρμογή στη νέα κατάσταση ζωής. Δεν θα πρέπει να αναμένεται η άμεση προσαρμογή.
• Θα πρέπει να αναζητηθούν προσωρινές διευθετήσεις, εάν χρειάζεται. Αυτές μπορεί να έχουν τη μορφή πληρωμένης ή μη βοήθειας στις δουλειές του σπιτιού, την αναζήτηση βοήθειας για τη φύλαξη των παιδιών από συγγενείς ή φίλους κ.ά.
• Πρέπει να γίνει αποδεκτό ότι κάποιες στιγμές ματαίωσης/απογοήτευσης/θυμού είναι δυνατόν να κάνουν την εμφάνισή τους, ειδικά όταν οι όροι του διαζυγίου δεν είναι φιλικοί. Οι παρορμητικές αντιδράσεις σε αυτές θα πρέπει να αποφεύγονται.
• Το διαζύγιο είναι από μόνο του μια μεγάλη αλλαγή. Συνεπώς, δεν θα πρέπει να πραγματοποιούνται άλλες αλλαγές που μπορούν να γίνουν και αργότερα. Κάθε αλλαγή προκαλεί στρες. Η χρονική περίοδος ενός διαζυγίου δεν είναι κατάλληλη για αλλαγές, καθώς το στρες ίσως να είναι ήδη υπερβολικό.
• Εάν τα συναισθήματα αρχίζουν να γίνονται άβολα, είναι χρήσιμο να τύχουν επεξεργασίας ώστε να αναγνωριστούν με ακρίβεια και να καταγραφούν τόσο αυτά όσο και τα αίτιά τους. Τι ακριβώς προκαλεί το συναίσθημα; Η ξαφνική μοναξιά, ο φόβος της αντιμετώπισης των προβλημάτων της ζωής, η οικονομική στενότητα, η ανησυχία για τα παιδιά κ.ά;
• Η αλλαγή που επιφέρει ένα διαζύγιο έχει κόστος αλλά ίσως και πλεονεκτήματα. Η καθημερινή τριβή, οι συγκρούσεις, ο καθημερινός θυμός, η απογοήτευση, το στρες, η έλλειψη εκτίμησης, ο περιορισμός των επιδιώξεων, η αποξένωση και η υποχρεωτική μοναξιά που δυνατόν να επικρατούσε στο γάμο και οδήγησε στο διαζύγιο ίσως να τελειώνουν.
• Η σκέψη και ο καθορισμός νέων μελλοντικών σχεδίων μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Η καταγραφή και επεξεργασία του ερωτήματος για το πώς βλέπει το άτομο τη μελλοντική του ζωή είναι βοηθητική.
• Είναι χρήσιμο να υπάρξει προσωπική ανάπτυξη μέσα από την επίπονη διαδικασία του χωρισμού. Θα ήταν καλό να υπάρξει αναστοχασμός και το άτομο να εξερευνήσει πιθανά παρελθοντικά λάθη και να οδηγηθεί σε ωρίμανση ώστε να αποφευχθούν τα ίδια λάθη.
• Αρκετοί άνθρωποι μετά από το διαζύγιο αναφέρουν συχνές στιγμές αφηρημάδας και δυσκολίας να θυμούνται τις υποχρεώσεις τους. Η δημιουργία και καταγραφή μιας λίστας με τις υποχρεώσεις της εβδομάδας ή του μήνα και των σημαντικών αριθμών, όπως τηλεφώνων ή τραπεζικών λογαριασμών, ίσως να είναι ιδιαίτερα βοηθητική.
• Η στιγμή δεν είναι κατάλληλη για την επιδίωξη ή την προσμονή της τελειότητας. Οι προσδοκίες θα πρέπει προσωρινά να χαμηλώσουν μέχρι το άτομο να ενδυναμωθεί συναισθηματικά. Για λίγο καιρό ίσως να πρέπει να περιοριστούν οι προσδοκίες στα ελάχιστα λειτουργικά επιτεύγματα. Τα λιγότερα δηλαδή που επιτρέπουν όμως μια φυσιολογική ζωή.
• Οι συναισθηματικά δύσκολες περίοδοι απαιτούν την ανάπτυξη ευελιξίας και δημιουργικότητας στα προβλήματα. Απαιτείται κάποια προσπάθεια για την εύρεση λύσεων που υπάρχουν, αλλά δεν γίνονται εύκολα αντιληπτές ή αποδεκτές.

• Θα πρέπει να γίνει ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Τα σημαντικά πράγματα γίνονται πρώτα. Κάνετε μία λίστα με πράγματα που πρέπει να γίνονται και μία με πράγματα που μπορούν να περιμένουν.
• Μια προσπάθεια για απλοποίηση της καθημερινής ζωής μέσω έγκαιρου προγραμματισμού θα είναι χρήσιμη. Οργανώστε τις ντουλάπες σας ώστε να βρίσκετε τα ρούχα σας εύκολα, οργανώστε τα χρήσιμα αντικείμενα σε συγκεκριμένους χώρους, προγραμματίστε και οργανώστε τις αγορές από την υπεραγορά με σκέψη τη γρήγορη, εύκολη και υγιεινή διατροφή κ.ά.
• Δώστε σημασία στο ένστικτό σας για τις δυσκολίες που παρουσιάζονται.
• Θα υπάρχουν περίοδοι που θα αισθάνεστε θυμό ή στεναχώρια. Βρείτε τρόπο να τα διαχειρίζεστε. Μιλήστε με φίλους και συγγενείς.
• Αναγνωρίστε τα ζητήματα στα οποία δεν μπορείτε να έχετε έλεγχο και μην επενδύετε τα συναισθήματά σας σε αυτά. Για παράδειγμα, δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα για τα κακοήθη κουτσομπολιά του κόσμου, σταματήστε να ασχολείστε με αυτά. Αντίστοιχα, βρείτε τα ζητήματα που εσείς ελέγχετε και ρυθμίστε τα. Αυτά αφορούν κυρίως τη δική σας συμπεριφορά.
• Αναπτύξετε δεξιότητες διεκδίκησης. Πείτε όχι όταν δεν μπορείτε να αναλάβετε κάτι.
• Θέστε και τηρήστε τα κατάλληλα όρια στις σχέσεις σας με τον έξω κόσμο. Εάν νιώθετε ότι κάποιες παρεμβάσεις, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι σας δυσκολεύουν, οριοθετήστε τις.
• Φροντίστε τον εαυτό σας. Ασκηθείτε και κάνετε τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις. Αποφύγετε το αλκοόλ και ξεκουραστείτε.
• Προγραμματίστε μια ευχάριστη για εσάς δραστηριότητα, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
• Κρατήστε ένα ημερολόγιο και καταγράψτε τις ανησυχίες σας.
• Διαβάστε και ενημερωθείτε για τις συνέπειες του διαζυγίου στα παιδιά και το πώς να τις διαχειριστείτε.
• Μην αναμένετε ότι τα παιδιά σας θα δείξουν την απαραίτητη ωριμότητα. Αποδεχτείτε ότι θα επιδείξουν και ανώριμες συμπεριφορές που ίσως οδηγήσουν σε δηλώσεις που πληγώνουν. Δείξτε όμως ότι είστε διαθέσιμοι να ακούσετε πώς νιώθουν για τη νέα κατάσταση, όποτε και όσο συχνά θέλουν. Αποφύγετε να τα φορτώσετε με τα συναισθήματά σας, τα γεγονότα και τις λεπτομέρειες του διαζυγίου. Βρείτε φίλους ή συγγενείς γι’ αυτό το ρόλο.
• Οριοθετήστε τη συμπεριφορά των παιδιών εάν χρειάζεται. Μην τα αφήνετε ανεξέλεγκτα δείχνοντας «κατανόηση» λόγω του διαζυγίου. Ακόμα και μέσα από τη συναισθηματικά δύσκολη περίοδο του διαζυγίου τα παιδιά χρειάζονται να έχουν όρια, κατάλληλη γονεϊκότητα και καθοδήγηση.
• Να είστε συνεχώς ενήμεροι για τη μέριμνα/επίβλεψη που χρειάζονται τα παιδιά. Είναι εύκολο να τα ξεχάσετε μέσα στις έγνοιες του διαζυγίου. Ζητήστε βοήθεια από φίλους ή συγγενείς εάν χρειάζεται, αλλά μην τα αφήνετε μόνα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, έστω κι αν είναι έφηβοι.
• Αποδεχτείτε ότι η επούλωση των τραυμάτων ενός διαζυγίου χρειάζεται χρόνο αλλά τελικά θα γίνει. Σίγουρα δεν θα γίνει αυτόματα, αλλά ούτε θα κρατήσει για πάντα. Στο τέλος θα είστε ψυχικά ενδυναμωμένοι και ωριμότεροι.
• Βρείτε ένα σύστημα στήριξης. Ίσως η επαφή και ανταλλαγή εμπειριών με άλλους μονογονιούς ή διαζευγμένα άτομα να βοηθήσει στην αίσθηση της ομαλότητας.
• Εάν νιώθετε ότι δυσκολεύεστε αφάνταστα να συνεχίσετε τη ζωή σας, ζητήστε τη βοήθεια ενός ψυχολόγου.