Τα όρια στην παιδική ηλικία οδηγούν σε υγιείς ενήλικες

Όλοι οι ειδικοί διατυπώνουν πόσο σημαντικό είναι να βάζουμε όρια στα παιδιά μας από μικρή ηλικία.

Κάθε αγώνας οριοθέτησης είναι δύσκολος, επειδή υπάρχουν αντιστάσεις και έντονο ψυχικό βάρος, η μακροχρόνια οριοθέτηση, όμως, επιφέρει καρποφόρα αποτελέσματα στην προσωπικότητα του παιδιού μας.

Αναμφισβήτητα, ως γονείς ζητάμε μια θετική… ανατροφοδότηση, η οποία, πιθανά, δεν εμφανίζεται από την αρχή, αλλά θα έρθει σίγουρα αργότερα.

Τα όρια ανά ηλικία

Είναι πολύ σημαντικό τα όρια να τα θέτουμε από πολύ νωρίς. Ανάλογα με την ηλικία τίθενται και τα αντίστοιχα όρια.

Από 10 μηνών το παιδάκι μπορεί να ακολουθήσει και να κατανοήσει τον κανόνα που θέτει ο γονιός. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδάκι μάς χτυπά εμείς το κρατάμε από τα χεράκια, το κοιτάζουμε στα μάτια και με ήρεμο και σταθερό τόνο φωνής του λέμε: «Αυτό με πόνεσε και δεν μου άρεσε καθόλου».

Προσπαθούμε να δίνουμε μεγάλη έμφαση στην επίκληση του συναισθήματος. Το θέμα, φυσικά, δεν λύνεται τόσο εύκολα, το παιδί θα το επαναλάβει και εμείς επιβάλλεται να είμαστε σταθεροί.

Όταν η στάση μας είναι η ίδια θα το κατανοήσει και στην πορεία θα εγκαταλείψει την άσχημη συνήθεια.

Όταν το παιδί έρθει στην ηλικία των 3 ετών, δοκιμάζει τα δικά του όρια αλλά και τα δικά μας. Δοκιμάζει, δηλαδή, και τις δικές του αντοχές και των γονιών του. Σε αυτή την ηλικία το παιδί μπορεί κάλλιστα να κατανοήσει ποια είναι η κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά και ποιους κανόνες πρέπει να ακολουθεί.

Το νηπιαγωγείο μπορεί, επίσης, να ενισχύσει αυτή την αντίληψη της υπακοής των κανόνων και να βοηθήσει το έργο των γονιών.

Οι φυσικές συνέπειες και η «καρεκλίτσα της σκέψης»

Οι επιπτώσεις στις μη αποδεκτές συμπεριφορές πρέπει να υπάρχουν. Παραδείγματος χάριν, μια στέρηση για κάτι που του αρέσει μπορεί και να προβληματίσει το παιδί.

Η φυσική συνέπεια, επίσης, λειτουργεί. Αν, για παράδειγμα, το παιδί αρνείται να φορέσει το μπουφάν του και βγει έξω στο κρύο θα παγώσει και θα θελήσει να ντυθεί καλύτερα. Οι φυσικές συνέπειες αποδίδουν στην εκμάθηση μόνο εάν είναι ανεπιθύμητες ως προς το παιδί και εμείς ως γονείς δεν παρεμβαίνουμε στο αποτέλεσμά τους, εφ’ όσον η υγεία και η σωματική ακεραιότητα του παιδιού δεν κινδυνεύουν, βέβαια.

Επίσης, μπορεί να καθίσει στην «καρεκλίτσα της σκέψης» (σημείο, όπου έχουμε ορίσει ως εκείνο που το παιδί μας θα κάθεται όταν η συμπεριφορά του ξεπερνά τα όρια) για να χαλαρώσει, να διαβάσει ένα παραμυθάκι και να σκεφτεί την πράξη του. Όλη αυτή την ώρα εμείς βρισκόμαστε στον ίδιο χώρο. Με αυτή τη μεθοδολογία, το παιδί προβαίνει στον αυτοέλεγχο και μπορεί εκ των υστέρων καλύτερα να συνεργαστεί μαζί μας. Ανάλογα με την ηλικία θέτουμε και τον ανάλογο χρόνο (3 ετών – 3 λεπτά). Σημαντικό είναι οι γονείς πάντα να εξηγούν τον λόγο που το παιδί κάθεται στην καρεκλιτσα της σκέψης, να αναλύουν τα άιτια και να επεξηγούν το αποτέλεσμα.

Μέχρι την ηλικία των 5 ετών που το παιδί διαμορφώνει προσωπικότητα μπαίνουν τα όρια για την υπόλοιπη ενήλική ζωή τους. Τότε κατανοεί τον όρο «σεβασμό» αλλά και τον όρο «συνέπεια».

Τα όρια επηρεάζουν θετικά την ενήλικη ζωή

Τα παιδιά που έχουν όρια δείχνουν ότι σέβονται και τα όρια του συνανθρώπου τους. Κατά επέκταση, το παιδί που δεν παρεμβαίνει τα όρια του άλλου δεν επιτρέπει σε κανέναν να του καταπατήσει τα δικά του.

Τα παιδιά που δεν έχουν όρια στην παιδική ηλικία βασανίζονται ως ενήλικες γιατί δεν γίνονται όλα γύρω τους όπως τα θέλουν και δυσκολεύονται να αποδεχτούν τις δυσκολίες της ζωής.

Ευθύνη του κάθε γονιού είναι να δώσει πρώτα αγάπη στο παιδί του και κατά δεύτερον να θέσει όρια για να μεγαλώσει ψυχικά υγιή παιδιά. Για να μπει ένα παιδί σε πρόγραμμα χρειάζεται να μπει πρώτα ο γονιός του…

Μην ξεχνάτε ότι χρειάζεται υπομονή και σταθερότητα και ότι ο κάθε γονιός θέτει διαφορετικά όρια στο παιδί του.

Από την Μύρια Μουρίδου – Μαραγκού, ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια, Ειδ. Θεραπεία γάμου – οικογένειας & παιδοψυχολόγος